اسفرزه چیست | خواص اسفرزه | فواید اسفرزه | خواص دارویی اسفرزه | طب ایرانی

ماه نشان
سپتامبر 21, 2019 0 Comment

اسفرزه ( Plantago psyllium )

اسمای دیگه: اسپرزه، اسبرزه، اسفیدش، اسفیوس، اسپغل، اسپغول، سفیدخوش، شکم پاره، قارنی یارخ، قارنی یاروق، بذر قطور، بذر قطونا، حشیشه، البراغیث، تبکو، برغوشی

فارسی : اسپرزه، اسفرزه عربی: بذر قطونا، حشیشه، البراغیث، اسپغول فرانسه: Psylle انگلیسی: Psylliom نام لاتین: Plantago pslliom، Plantago ovata

 

 

مشخصات اسفرزه

دانه گیاهیه از خونواده بارهنگ Plantaginaceae، که گونه های مختلفی داره. گیاه اون یکساله علفی و کوتاهه و بلندی اون به ۴۰ – ۱۰ سانتی متر می رسه. این گیاه در نواحی زیادی در شمال ایران در دشت گرگان گیلان بین منجبیل و پاچنار در راه بین قزوین و رشت، در رودبار و بین چالوس و رشت و در لرستان، کردستان، بختیاری، اصفهان، ایلام، پشت کوه، مهران، شوش، در فارس: تخت جمشید و لار، در کرمان: نزدیک بم در مسجدسلیمان و بوشهر هم دیده می شه. در هند در پنجاب و پیشاور می رید.

 

ترکیب شیمیایی اسفرزه

دانه های اسفرزه دارای ۱۰ درصد موسیلاژه که در اثر هیدرولیز تولید دگزیلوزان، آرابینوز، د – گالاکتوز، د – گالاکتورونیک اسید می کنه. هم اینکه دارای روغن ثابت، پروتئین و املاح معدنیه. دانه های اسپرزه رو در آب بذارن پوسته خارجی اپیدرم متورم می شه و تولید یه لایه موسیلاژی در دور و بر هسته می کنه و از این رو اونو در درمان اسهال خونی (کمی بو داده استفاده می کنن) استفاده می کنن.

در آمریکا از اون داروهای ملینی چون Metamucil جفت و جور میشه که ملین خوبیه دانه بسیار سختیه که تقریبا در غالب مناطق دنیا می رید و در ردیف مفیدترین، موثرترین و بی ضررترین و در عین حال ملایم ترین ملینهای گیاهیه که از قرنها پیش واسه لینت مزاج تجویز شده ولی تحقیقات جدید نشون میده که دانه های اسپرزه واسه کاهش کلسترول و قند خون هم موثره.

 

شفابخشی با اسفرز

در حدود ۳۰ درصد پوشش دانه اسپرزه رو یه ماده جاذب آب تشکیل میده که موسیلاژ نامیده می شه و پس از خیس شدن و جذب آب، لعاب میده و هر دانه ۱۰ برابر حجم خودش متورم می شه و به شکل لعابی ژلاتینی درمی آید و این لعابه که منشاء شفابخشی اون در موارد اسهال و یبوسته. پژوهشهای محققان نشون میده که یه قاشق مرباخوری تخم اسفرزه که ۳ بار در روز خورده شه و هر بار کمتر دو لیوان آب ولرم با اون خورده شه، اثر محسوسی در تخلیه و رفع یبوست داره.

طبق گزارشی اسفرزه در مورد کاهش درد و رفع خارش بیماریهای کولون و رکتوم و قطع خونریزی بواسیر هم خوبه. و هم اینکه در کاهش کلسترول.

در مجله اتحادیه پزشکان آمریکا نقل شده که در مدت ۱۲ هفته ۵ درصد کلسترول رو کم می کنه.

 

نکات احتیاط آمیز در مصرف اسفرزه

به عنوان ملین و کاهنده کلسترول و شاید پیشگیری سرطان، اسفرزه فی نفسه نقشی نداره بلکه خاصیت ورم کردن و تولید لعاب زیاد اون هستش که این آثار رو بوجود میاره. پس اگه اسفرزه خورده شه و به قدر کافی آب زیاد خورده نشه، روده ها ورم کرده و چون آب مدفوع به طور کامل جذب می شه برعکس، انتظار خروج مدفوع متعسر می شه. پس فراموش نشه که با اسفرزه باید آب زیاد خورده شه.

بااینکه یبوست ناراحتی عمومی زنان بارداره ولی مع هذا زنان باردار باید از خوردن اسفرزه مثل بقیه ملینا دوری کنن و واسه رفع یبوست از بقیه خوراکیای غنی از فایبر و الیاف گیاهی مانند سبزیها، دانه های غلات، نون سبوس دار و … استفاده کنن. و هم اینکه واسه کودکان زیر ۲ سال نباید داده شه.

 

 اسفرزه از دیدگاه حکمای طب سنتی ایران

طبیعت اون سرد و تره، نوع سفید رنگ اون مرغوبتر و در آب ته نشین شه. دانه های لعاب زا و خوردن لعاب اون موجب آرامش گرما و تشنگیه و واسه تبهای گرم، غلیان خون و ناراحتی و خشونت سینه و حلق و زبون و سردرد و زخم روده و رفع یبوست روده ها که منشاء اون علل صفراوی یا مشکلات حاصله از خوردن داروهای گرمه بسیار به درد بخوره. در تموم موارد فوق لعاب اون به تنهایی و با مخلوط با روغن بادام شیرین خورده می شه. در مصرف خارجی ضماد لعاب اسفرزه مخلوط با سرکه و روغن گلسرخ واسه آرامش درد مفاصل گرم، نقرس و نرم کردن ورمهای مخصوصا ورمهای پشت گوش نافعه و ضماد کوبیده اون با گلاب واسه آرامش سردرد و یا روغن بنفشه واسه آرامش سردردهای گرم و رفع خشکی دماغ و اعصاب نافعه و هم اینکه واسه رشد و نرم کردن مو و جلوگیری از دو تا شدن تارهای مو خیلی خوبه در مورد مو باید مالیدن ضماد چند روز پشت سر هم تکرار شه.

اگه ۱۲ – ۱۰ گرم تخم اسفرزه در آب گرم خیس بخوره که لعاب اون زود خارج شه و با شکر و با سکنجبین خورده شه واسه لینت مراج خیلی خوبه و یه جور ملینه. دم کرده اون واسه آرامش درد سینه نافعه.

 

فایده های درمانی دیگه اسفرزه

۱. اونو در آب بریزین و بذارین بمونه و دائم به جای آب خوردن از آب اون بخورین، اگه دائم جرعه جرعه خورده شه گرفتگی صدا که از گرمی و گرما باشه رو برطرف می سازه، در موارد کاهش درد و رفع خارش و قطع خونریزی بواسیر نافعه.

۲. اونو با عناب در آب بچسبونین و آب اونو صبح ناشتا بخورین و با آب اون بدن رو هم بشورید خارش قسمتهای زنونه یا واژینال رو برطرف می سازه.

۳. آب دم کرده اونو بخورین، مدره و واسه سوزاک به درد بخوره.

۴. ۲۰ گرم تو یه لیوان آب جوشونده و ۴ روز تکرار شه دافع سنگ کیسه صفرا است.

۵. اگه اسفرزه رو با تخم شربتی و خاکشیر (هر کدوم ۱۰۰ گرم) ترکیب کرده و هر روز یه قاشق سوپخوری اونو در ۲ لیوان آب حل کرده و مصرف کنیم واسه رفع خارش تن و تصفیه خون و باز شدن اشتها خوبه.

۶. هر روز صبح، ظهر و شب هر بار یه قاشق شربت خوری از اونو تو یه فنجون آبجوش بریزین بعد با نبات شیرین کرده بخورین، اسهال خونی رو درمان میکنه، از خونریزی زیاد و قاعدگی جلوگیری می کنه.

۷. اونو بو بدین و هر روز بخورین. اسهالهای طولانی و طولانی رو درمان میکنه.

۸. لعاب اونو دائم در گلو قرقره کنین و هم جرعه جرعه بخورین، گلودرد رو درمان می کنه و اگه آب اونو در دهن نگه دارین برفک و سوختگی و طاول و زخمهای دهن رادرمان می کنه.

۹. اونو بکوبید، بعد با سرکه خمیر کرده و هر روز صبح و شب روی محل ضماد بذارین سالک رو درمان می کنه.

۱۰. اونو با شیر مادر دختردار خمیر کرده و ضماد اندازید. خنازیر (غدهای سخت که در گردن و زیرگلو پیدا می شه) رو درمان می کنه.

۱۱. گل ختمی کوبیده رو با لعاب اون مخلوط کنین و بر پیشونی بمالید. سردردی که از آفتاب باشه رو آرامش میده.

تذکر مهم:

توجه شه که در مصرف داخلی هیچ نباید تخم اسفرزه کوبیده شه، چون اگه کوبیده شه و خورده شه خطرناکه و خوردن در حدود ۴۰ گرم تخم اسفرزه کوبیده شده موجب سرد شدن بدن و تخدیر و تنگی نفس و پریشونی و آخرسر منتهی به غش و توقف نبض و پس از یه مدت احتمالامنجر به مرگ می شه. پس در این حالت از داروهای قی آور گرم مثل آب عسل و نمک و یا بقیه داروها استفاده می شه.

به مثل بزر قطونا دل درویشانه تا درسته صفا ورشکنی سم شه

 

و در آخر خلاصه ای از خواص اسپرزه به قرار زیره:

۱- نرم کننده شکم

۲- ضد زخم روده و معده

۳- ضد گرما و تشنگی

۴- ضد اسهال ساده و خونی

۵- ضد خونریزی سینه

۶- نشاط آور

۷- ضد تب و لرز

plant.metaarchivegroup.com

منبع : کتب طب سنتی

جمع آوری به وسیله بخش طب سنتی و گیاهان دارویی | خواص عرقیات سایت

  • مطالب در رابطه
  • واسه سلامت بدن