ر می‌کنند سپس آن را صاف می‌کنند.
جوشانده:
1.جوشانده ملایم: مقدار معینی از گیاه خردشده را با ?/? لیتر آب جوش مخلوط کرده، آن را کمی می‌جوشانند. سپس آن را از حرارت دور کرده، صبر می‌کنند تا دم بکشد. سپس آن را صاف می‌کنند.
2.جوشانده معمولی: تفاوت آن با جوشانده ملایم در افزایش زمان جوشش است.
خیسانده:
این شکل برای مواد مؤثری که در اثر حرارت از بین می‌روند، توصیه می‌شود. برای تهیه خیسانده- ی سرد، مقدار مشخصی از پودر گیاه را در حجم معینی از آب ریخته، درِ ظرف را ? الی ?? ساعت می‌بندند. سپس محتویات ظرف را صاف می‌کنند.(8)

1-3- خصوصیات گیاهی
ترخون یا تلخون گیاهی است علفی، پایا و به شکل بوته به ارتفاع 30 سانتیمتر تا یک متر است. (شکل 1-1) برگ ها باریک و نوک تیز و به رنگ سبز تیره هستند. برگ های قاعده ساقه گیاه دارای سه لوب است که لوب وسط بزرگ و دو لوب کناری کوچک می باشند. ساقه ها تقریباً نازک و شکننده می باشند که در اثر شکسته شدن بوی اسانس آنها به مشام می رسد. برگ های گیاه نیز معطر بوده ورایحه خاصی دارند. قسمت مورد استفاده گیاه، برگ و شاخه های جوان و نرم است که هنوز چوبی نشده اند. مزه گیاه تازه تند و سوزاننده می باشد. برای تکثیر و پروش این گیاه قطعات ریزوم آن را در خاک قرار می دهند که پس از مدتی جوانه هایی از آنها می روید وگیاه جدیدی به وجود می آید. همچنین ،ریزوم گیاه به اطراف گسترش می یابد و باعث ازدیاد و تولید گیاهان جدید می شود. گیاه ترخون از خانواده ی گل آفتاب گردان ها است.(13)

شکل(1-1)گیاه ترخون (13)
1-4- پراکندگی ترخون
قدمت این گیاه به 500 سال قبل از میلاد برمی‏گردد. برخی از محققین منشا این گیاه را شمال و مرکز آسیا معرفی کرده اند ولی عده ای دیگر منشا آن را شمال و غرب آمریکا می دانند ولی ترخون برای اولین بار در مناطق جنوبی روسیه و سیبری دیده شده است. در کتاب دکتر زرگری منشا? اصلی گیاه ترخون روسیه و نواحی سیبری ذکر شده است،ولی به علت استفاده زیاد از آن ،اکنون در بسیاری از نقاط جهان و از جمله ایران کشت می شود. گل های این گیاه زرد رنگ هستند که در فواصل تیر تا مهر ماه شکوفه می ‏دهند. گل های زرد رنگ این گیاه بصورت گل آذین خوشه در انتهای ساقه اصلی نمایان می شوند. (شکل1-2)
امروزه 2 نوع از این گیاه کشت می ‏شود: روسیه و فرانسه.
برگ‏ های گونه فرانسوی براق‏ تر و تند و تیزتر از گونه ‏ی روسیه‏ای آن می ‏باشد. اکثر ترخون‏هایی که به منظور استفاده در تجارت و بازرگانی استفاده می ‏شوند از برگ‏ های خشک شده‏ی گیاه ترخون فرانسوی حاصل می ‏شوند. البته برخی معتقدند که این گیاه آلمانی می باشد و به اشتباه فرانسوی نام گرفته است.(64)

شکل(1-2)گل گیاه ترخون (64)
1-5- ترکیبات موجود در گیاه ترخون
هر 100 گرم ترخون خشک حاوی 295 کالری، 8 گرم رطوبت، 23 گرم پروتئین، 7 گرم چربی، 50 گرم مجموع کربوهیدرات ها، 7/5 گرم فیبر، 12 گرم خاکستر، 1/139 میلی گرم کلسیم، 313 میلی گرم فسفر، 32 میلی گرم آهن، 347 میلی گرم منیزیم، 312 میلی گرم نیتروژن، 62 میلی گرم سدیم، 3 میلی گرم پتاسیم، 1/5 میلی گرم ریبوفلاوین، 9 میلی گرم نیاسین، 81 میلی گرم فیتوسترول و ویتامین ث می باشد. خشک کردن این گیاه در محل سایه سبب حفظ رنگ و میزان مواد موثره آن می گردد. البته استفاده از خشک کن های صنعتی در مورد این گیاه رونق فراوانی دارد و بدین منظور از دمای 40 درجه سانتیگراد استفاده می شود. مهمترین ماده موثره این گیاه اسانسی به رنگ زرد کم رنگ است که میزان آن بین 1 تا 3 درصد گزارش شده است. مهمترین اجزای اسانس ترخون عبارتند از آلفاپی نن، بتاپی نن، کامفن، لیمونن، سیس و ترانس اوسی من، آلفا فلاندرن، لینالول، اسیدبوتیریک، دلتا4 کارن، ژرانیول و اوژنول. در سال های اخیر ایزوکومارینی به نام آرتمدیول در گیاه کشف شده است. ترخون منبع بسیار خوبی از آهن، کلسیم و منگنز و دارای پتاسیم، منیزیم و ویتامین ‏های Aو C است. (64)

1-6- خواص درمانی و کاربردها
ترخون بیشتر به صورت یک سبزی در پخت و پز استفاده می ‏شود اما از آن برای مصارف پزشکی نیز استفاده می ‏کنند. به دلیل داشتن خاصیت بی‏ حس‏ کنندگی در دهان، یونانیان باستان این گیاه را برای تسکین دندان درد می‏جویدند. این گیاه همچنین در قرون وسطی به عنوان یک پادزهر برای درمان سم مارگزیدگی استفاده می ‏شد.(10)
از دیگر خواص مفید ترخون می ‏توان به مواردی چون کمک به هضم بهتر غذا، مسکن ملایم و یک کمک کننده‏ ی خوب به پیشگیری از بیماری‏ های قلبی و چاقی اشاره کرد. از قدیم الایام برای درمان دردهای شکمی و افزایش اشتها از ترخون استفاده می شده است. ترخون تنظیم کننده قاعدگی در زنان است. این گیاه مخصوصاً اگر به شکل دم کرده مصرف شود برای رفع خستگی و آرامش اعصاب بسیار سودمند است به همین دلیل برای افراد بیش فعال مفید است. ترخون تولید صفرا به وسیله ‏ی کبد را افزایش می‏ دهد و به این ترتیب به هضم و گوارش غذا کمک می‏کند و موجب افزایش سرعت فرایند سم ‏زدایی در بدن می‏ شود. افرادی که فشار خون بالایی دارند می‏توانند از این سبزی به جای نمک در غذا استفاده نمایند. (13)
مهمترین اثرات درمانی که در منابع مختلف از ترخون گزارش شده است عبارتند از: ضد نفخ ، ضد کرم ، خواب آور، ادرارآور ،خنک کننده ، مقوی معده ، ضد التهاب و آماس ، مسکن دندان درد ،ضدسرطان ، قاعده آور و مسهل. همچنین برای درمان در نیش حشرات و خنثی کردن سم آنها ونیز برای درمان گاز گرفتن سگ هار مفید است. ابن سینا در کتاب قانون راجع به ترخون چنین نوشته است: دارای نیروی مخدر است. رطوبت ها را بر می چیند و خشک می کند ونوعی سردی دارد که سودمند است. در دهان نگه داشتن آن جهت درمان زخم و جوش درون دهان مفید است. همچنین در دستگاه گوارش دیر هضم است.(13)
ترخون توانایی بسیار زیادی برای مبارزه با کرم‏های روده‏ای نیز دارد. ترخون ترشح شیره‏ های گوارشی معده را تحریک می ‏کند و به همین دلیل موجب افزایش اشتها می‏شود. این اتفاق درست زمانی شروع می ‏شود که شما آن را در دهان تان قرار می ‏دهید جایی که در آن بزاق تولید می‏ شود. در قسمت ‏های پایین‏ تر دستگاه گوارشی، شیره‏ ی معده و صفرا ترشح می ‏شوند تا اگر غذایی در معده باشد سرعت هضم مواد غذایی را افزایش دهند و اگر معده خالی باشد به نوبه ‏ی خود موجب افزایش اشتها شوند. روغن ‏های فرار موجود در ترخون گردش خون و مخاط را بهبود می ‏بخشند و به توزیع مناسب مواد مغذی، اکسیژن، هورمون ‏ها و آنزیم ‏ها در سراسر بدن کمک می ‏کنند. ترخون همچنین موجب مهار رشد میکروب ‏های روی پوست نیز می ‏شود و به این ترتیب موجب کاهش بوی بدن می ‏شود.(10)

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منبع پایان نامه درموردصحت معامله، فقه و قانون، امام صادق

شکل(1-3) برگ گیاه ترخون (10)

1-6-1- خواص مفید روغن ‏های فرار ترخون
روغن‏های ضروری ترخون به وسیله‏ تقطیر با بخار آب از برگ ‏ها و گل ‏های این گیاه استخراج می‏شوند و شامل سینئول، استراگول، اوسیمن و فلاندرن می ‏باشند.(شکل1-3) روغن ‏های ضروری یا همان اسانس های فرار موجود در ترخون دارای خواص زیادی می باشند که از آن جمله می توان به مواردی چون ضد روماتیسم، اشتها آور، کمک به بهبود گردش خون، کمک به گوارش بهتر غذاها، برطرف‏ کننده بوی بد، قاعده‏آور، محرک و کرم‏ زدا اشاره کرد. چگونگی تاثیر روغن‏های فرار بر روی برخی بیماری‏ ها:

1-6-1-1- ضد روماتیسم
دو عامل مهم در ایجاد روماتیسم (درد مفاصل )و آرتریت (التهاب و ورم مفاصل) دخیل هستند:
* گردش خون و لنف نامناسب مخصوصاً در اندام‏ هایی مثل دست و پا
* تجمع مواد سمّی مانند اسید اوریک در بدن.
با این توضیحات برای درمان این بیماری باید 2 اتفاق بیفتد: یا این که ماده درمان کننده به جریان خون کمک کند و آن را آسان ‏تر نماید یا باید سم ‏زدا باشد یعنی باید سم‏ ها را از بدن خارج کند.
روغن ‏های فرار ترخون بیشتر به دلیل اول برای این بیماری مفید هستند یعنی توانایی بسیار خوبی برای افزایش جریان خون دارند. بدین ترتیب موجب گرم شدن ناحیه ی آسیب دیده می ‏شوند ، علاوه بر این نمی ‏گذارند که اسید اوریک در آن مکان‏ های خاص تجمع کنند. ترخون همچنین به سم‏ زدایی نیز به ‏وسیله‏ ی تحریک دفع ادرار و مدفوع کمک می‏ کند.

1-6-1-2- اشتهاآور
ترخون ترشح شیره‏ های گوارشی معده را تحریک می ‏کند و به همین دلیل موجب افزایش اشتها می ‏شود. این اتفاق درست در زمانی شروع می ‏شود که شما آن را در دهان تان قرار می ‏دهید جایی که در آن بزاق تولید می‏ شود. در قسمت ‏های پایین‏ تر دستگاه گوارشی، شیره‏ ی معده و صفرا ترشح می ‏شوند تا اگر غذایی در معده باشد سرعت هضم مواد غذایی را افزایش دهند و اگر نباشد و به عبارتی معده خالی باشد به نوبه ‏ی خود موجب افزایش اشتها شوند.

1-6-1-3- کمک به بهبود گردش خون
روغن ‏های فرار موجود در ترخون گردش خون و مخاط را بهبود می ‏بخشند و به توزیع مناسب مواد مغذی، اکسیژن، هورمون ‏ها و آنزیم ‏ها در سراسر بدن کمک می ‏کنند.

1-6-1-4- کمک به هضم مواد غذایی
این روغن‏ها یا به عبارتی اسانس ‏ها همان ‏طور که در بالا ذکر شد موجب افزایش شیره‏ های گوارشی در سراسر دستگاه‏ گوارش می ‏شوند و بدین ترتیب به افزایش توانایی بدن به هضم مواد غذایی از طریق تجزیه‏ ی غذاها به مواد مغذی مختلف کمک می کند(ترخون به خصوص برای هضم پروتئین‏ ها و چربی‏ های گوشت کمک کننده ی خوبی است) و به وسیله‏ ی تحریک حرکات دودی روده‏ ها موجب تسهیل حرکت غذاها در کل سیستم گوارشی می ‏شوند.

1-6-1-5- بو زدایی
بوی تند و معطر ترخون برای دور کردن بوی بد از بدن استفاده می ‏شود. ترخون همچنین موجب مهار رشد میکروب ‏های روی پوست نیز می ‏شود و به این ترتیب موجب کاهش بوی بدن می ‏شود.

1-6-1-6- قاعده‏آور
ترخون قاعدگی را آسان ‏تر و آن را منظم می ‏کند. علاوه براین، ترخون موجب تسکین دردهای شکمی، حالت تهوع، خستگی و دیگر آزار و اذیت‏های این دوران خواهد شد.

1-6-1-7- محرک
ترخون موجب تحریک و تهییع مغز، سیستم عصبی، سیستم گوارشی، سیستم گردش خون و سیستم هورمونی(اندوکرینی) می ‏شود. به عبارتی این گیاه به نوبه ‏ی خود همه ‏‏ی سیستم ‏های متابولیکی را تحریک می ‏کند و در نتیجه رشد و ایمنی بدن را ارتقا می بخشد.

1-6-1-8-کرم‏زدا
سمیّت این روغن کرم ‏های بدن را می ‏کشد. این ها شامل کرم‏های گرد و نواری که در روده یافت می ‏شوند، کرم قلاب‏ دار که می تواند به هر جایی از بدن برود و حتی کرم حشره که بر روی زخم‏ ها وجود دارد، می‏ شوند. البته دقت داشته باشید که تا وقتی این روغن‏ ها به صورت موضعی و خارج از بدن استفاده می ‏شوند جای نگرانی وجود ندارد اما هنگامی که به صورت خوراکی مصرف می‏شوند باید مراقب بود زیرا این‏ها سمّی هستند.(122)
1-6-2- نکات مهم در استفاده و نگهداری ترخون
– این روغن‏ها به دلیل وجود استراگول سمّی هستند، استراگول2 نام دیگر متیل چاویکول3 است و از این رو نباید به کودکان کم سن (زیر 4 سال) و زنان باردار داده شود.
– ترخون را به صورت تازه 10 تا 14 روز می ‏توان در یخچال نگهداری کرد. اما در فریزر 4 تا 6 ماه قابل نگهداری است.
– برای خشک کردن ترخون، ابتدا آن را پاک کرده و خوب بشویید و سپس در یک محل تاریک و گرم قرار دهید وقتی که خشک شدند آن ها را درون شیشه‏ تمیزی ریخته و در جای خنک و تاریک نگه داری کنید.
ترخون‏های خشک شده دارای طعم و مزه‏ ی همانند ترخون ‏های تازه نیستند، اما به هر حال برای زمانی که سبزی تازه در دسترس نیست، مناسب هستند. (122)

1-7- اثرات فارماکولوژیکی ترکیبات گیاه

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید