منبع تحقیق درباره
نفت و گاز، رشد اقتصادی، جهانی شدن، جهانی شدن اقتصاد پایان نامه ها

نفتی قابل استحصال و 33 تریلیون متر مکعب ذخایر گازی، از نظر مجموعه ذخایر هیدروکربوری جایگاه ممتازی را در بین دیگر کشورهای جهان به خود اختصاص داده است. به دلیل همین موقعیت خاص ایران در عرصه بین الملل، اجرای الگوی مناسب توسعه اقتصادی کشور بر مبنای نفت از مدتی قبل آغاز شده است و تا به جایی پیش رفته که هم اکنون بحث تدوین استراتژی انرژی به یکی از اولویت های وزارت نفت کشور مان تبدیل شده است.
تمرکز فعالیت های اجرایی دولت در میدان های نفتی و گاز در بخش صنایع بالادستی در حالی صورت میگیرد که برخی از آنها با کشورهای همسایه همچون عراق، کویت، عربستان، قطر، امارات و عمان مشترک است. بعنوان مثال میدان گازی فوق عظیم پارس جنوبی با کشور قطر مشترک است این میدان بزرگترین و مهمترین میدان مشترک ایران با کشورهای همسایه محسوب می شود که علی رغم سرمایه گذاری بعمل آمده، نیازمند سرمایه گذاری گسترده جهت توسعه و بهره برداری از این منابع مشترک الزامی است که در این پایان نامه نیز به بخشهای سرمایه گذاری در بخش های صنایع بالادستی اشاره گردیده است. در عین حال تولید تمام میادین مشترک نفتی تا پایان برنامه پنجم توسعه 125 درصد و میانگین میادین گازی 200 درصد افزایش خواهد یافت که برنامه های توسعه آنها تدوین و براساس قراردادهای نفتی منعقد گردیده است که موضوع قراردادهای نفتی هم به جهت ارتباط مستقیم با جذب سرمایه در این پایان نامه بصورت مختصر بررسی میگردد.
3-1-5- تمرکز شرکت نفت در جذب سرمایه گذاری
ارزش تولید نفت و گاز ایران تنها در سال 92 بالغ بر 217 میلیارد دلار بوده است و پیش بینی می شود در صورت جذب منابع مالی ارزش تولیدات نفت گاز و میعانات گازی ایران به 350 میلیارد دلار تا پایان برنامه پنجم توسعه افزایش یابد.26 علاوه بر آن در صورت تحقیق برنامه های سرمایه گذاری و جذب منابع مالی مورد نظر، ظرفیت تولید نفت خام، گاز طبیعی و میعانات گازی ایران افزایش قابل توجهی می یابد. بر این اساس دستیابی به متوسط تولید روزانه 4/4 میلیون بشکه نفت، (با توجه به شرایط تحریم یک میلیون بشکه از تولید نفت کشور در حال حاضر کاهش یافته است) یک میلیارد و 470 میلیون متر مکعب گاز طبیعی و یک میلیون و 200 هزار بشکه میعانات گازی تا پایان برنامه پنجم هدف گذاری شده است. (برنامه پنجم توسعه نفت و گاز پیوست پایان نامه می باشد.)
اقدامات صورت گرفته از سوی شرکت ملی نفت ایران در جذب منابع ریالی و ارزی به شیوه های مختلف در سال گذشته و در راس آنها پنج مرحله انتشار اوراق مشارکت برای اولین بار در گستره صنعت نفت، باعث جذب بخش قابلملاحظه ای از سرمایه های سرگردان در صنعت نفت شد که از مهمترین دستاوردهای شرکت ملی نفت ایران در خصوص سرمایه گذاری از منابع داخلی بشمار میرود و در همین راستا کسب مقام اول جذب سرمایه گذاری در سطح کشور در سالهای اخیر توسط شرکت ملی نفت ایران محقق شده است.
در عین حال از میان 500 میلیارد دلار سرمایه مورد نیاز صنعت نفت در ا فق 1404، سهم بخش بالادستی صنعت نفت در برنامه پنجم توسعه چیزی حدود 25 میلیارد دلار پیش بینی شده است که از این میزان 50 میلیارد دلار از منابع داخلی و 75 میلیارد دلار نیز از محل منابع خارجی بایستی تامین شود و همچنین قرار است بسیاری از پروژه های نفتی و گازی از طریق راه اندازی صندوق های انرژی تامین اعتبار شوند و روند جذب سرمایه گذاری در میدان مشترک پارس جنوبی در حالی صورت میگیرد که ارزش این میدان گازی پارس جنوبی 1/ 2 برابر کل درآمد صنعت نفت ایران در صد سال گذشته است.
آنچه مسلم است، صنعت نفت ایران در مسیر خود به سمت خود کفایی وشکوفایی اقتصادی کشور با دشواری های فراوانی منجمله تحریم های آمریکا و اتحادیه اروپا روبه رو است و د ر این میان شرکت ملی نفت ایران تنها به اتکا به شعار ما می توانیم، توانسته است تلخی های ناشی از تحریم ها را با شیرینی توسعه شتابان صنعت نفت با استفاده از توان داخلی و اجرای اقتصاد مقاومتی در آمیزد.

3-2- موضوعات تاثیرگذار بر خدمات نفتی
3-2-1- سرمایه گذاری خارجی در نفت

سرمایه گذاری خارجی با حقوق نفت و گاز عجین است، حقوق نفت و گاز بر پایه قراردادهای سرمایه گذاری از قبیل قراردادهای امتیازی، مشارکتی خدماتی بنا شده است جذب سرمایه گذاری در بخش نفت و گاز جایگاه مهمی در مباحث حقوق نفت و گاز دارد و باید در پرتو دو مسئله بررسی شود27.
اول اینکه: منابع نفت و گاز جزء انفال و ثروتهای عمومی است و مالکیت آن به کسی تعلق ندارد و حتی دولت هم نیز مالک آن نیست بلکه براساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در اختیار حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید و محدودیت سرمایه گذارخارجی از عوامل بازدارنده است.
مسئله دوم: ملی شدن صنعت نفت است و سرمایه گذاری بر مالکیت و مدیریت خارجیان در حوزه صنعت نفت با ملی شدن صنعت نفت تعارض دارد. سرمایه گذاری خارجی در نفت و گاز به نحوی که سرمایه گذار مدعی مالکیت و مدیریت بر نفت موجود در مخزن، چاه های حفر شده، تاسیسات سرچاهی، تاسیسات و پالایشگاههای فرآورش نفت، زمینهای مربوط و یا نفت استخراج شده باشد مجاز نیست و البته از خدمات خارجی برای اجرای عملیات نفتی از جمله اخذ منابع مالی بدون تعویض مالکیت و مدیریت به خارجیان و همچنین فروش نفت و گاز پس از تولید در قالب قراردادهای تجاری و بیع متقابل و شرایط قراردادهای نفتی بلامانع است.

3-2-2- نقش نفت در سرمایه گذاری
هدف همه جوامع بشری و
به ویژه همه دولت ها دست یافتن به میزانی از رشد اقتصادی است که بتواند رفاه جامعه را تأمین کند. رسیدن به این هدف یا میزان رشد اقتصادی مورد نظر، نیازمند برخورداری و بهره وری از دو عامل سرمایه و انرژی است. از همین جا ارتباط میان رشد اقتصادی و انرژی آشکار می شود. به بیان دیگر، رفاه نیازمند رشد اقتصادی و رشد اقتصادی نیازمند برخورداری از انرژی است.از آنجا که هیچ گونه فعالیتی در هیچ یک از عرصه های زندگی و در جهان هستی بدون استفاده از انرژی امکان پذیر نیست؛ بنابراین به سادگی می توان دریافت که اقتصاد جوامع بشری بدون وجود انرژی ناممکن است نفت به عنوان یک منبع انرژی که انسان درقیاس با سایر انرژی ها خیلی سریع و در زمان کوتاه تری به استفاده از آن عادت کرده و در همه شئون زندگی به کارگرفته شده است. همچنین به عنوان ماده ای با موارد استفاده همگانی و عمومی و داشتن فرآورده های متعدد وگوناگون، اهمیت فراوان دارد. در جهان امروز، نفت نه تنها به عنوان یک عامل تعیین کننده اقتصادی و صنعتی، که به عنوان یک عامل سیاسی و امنیتی نیز مطرح است. در واقع نفت عاملی اساسی برای رسیدن به هدف های اقتصادی، صنعتی، سیاسی و تأمین امنیت ملی به حساب می آید.28
با پایان یافتن جنگ سرد، نظم نوین جهان شکل می گیرد. رقابت اقتصادی، مبارزات محلی و رویارویی های قومی جانشین ایدئولوژی به عنوان کانون تعارض های بین المللی و ملی می شود. تعارض هایی که گسترش سلاح های مدرن به آن کمک می کند، اما قطع نظر از تحول این نظم جدید بین المللی، نفت همچنان کالایی راهبردی باقی ماند و عاملی عمده در راهبردهای ملی و سیاست های بین المللی به شمار میرود. نفت و صنعت نفت در بنای اقتصادی کشورهای تولید کننده این ماده گرانبها، نقشی اساسی ایفا می کند و با سرمایه گذاری در بخش نفت می توان تاثیر آنرا در افزایش تولید و بهره برداری از این کالای استراتژیک افزایش داد.
3-2-3- حمایت از سرمایه گذاری نفت و گاز در حقوق ایران
بسیاری از صاحبنظران بر این عقیده اند که دخالت گسترده دولت در فعالیتهای اقتصادی؛ یکی از منابع اصلی مشکلات مربوط به اقتصاد کلان می باشند. کارنامه ناخوشایند و عملکرد نا مطلوب دولت و مشکلات حاصله از فعالیت آن در اقتصاد بسیاری از کشورها سبب شکل گیری این اعتقاد شده است که دولت نتوانسته وظایفی که در فلسفه پیدایش آنها ترسیم شده بود را بخوبی ایفا نمایند.
از اینرو تلاش گسترده ای از اوایل دهه ۱۹۷۰ جهت دستیابی به راه حلهای مختلف بمنظور حل معضلات مبتلابه و پی آمدهای آن بعمل آمده است. از جمله اقدامات فوق، ورود بخش خصوصی به عرصه اقتصادی کشور، بمعنای حاکم کردن شرایط رقابت بر واحدهای دولتی جهت بهبود عملکرد اقتصادی این واحدهاست. یکی از مهمترین این موارد در کشور ما، ورود بخش خصوصی به صنایع مادر و علی الخصوص صنعت نفت و گاز و بویژه در بخشهای بالادستی آن است. بطور کلی می توان توافقات را در قالبهای سرمایه گذاری و قراردادی بررسی و جهت روشهای مختلف سرمایه گذاری، با توجه به وضعیت هر منطقه و شرایط خاص زمان و موقعیت سیاسی از قراردادهای نفتی استفاده نمود که شرح پیشینه تاریخی و انواع قراردادهای نفتی را در جهت گسترش خدمات نفتی و افزایش حجم تولید منجر به توسعه اقتصادی اشاره خواهد شد.
3-3-پیشینه جهانی شدن اقتصاد نفت
3-3-1- جهانی شدن اقتصاد نفت
پیشینه جهان گرایی اقتصاد سرمایه داری، به بیش از یک قرن پیش بر می گردد؛ هنگامی که کشورهای مسلط بر بخشی از اقتصاد اروپای آن زمان، رویکرد تجارت بین الملل را پیش گرفتند و با استفاده از سرمایه و تشکیلات سازمانی خود در بیرون از مرز کشورها، با سرمایه گذاری های اندک، بهره برداری از منابع و عوامل تولید ارزان قیمت کشورهای عقب مانده از قافله صنعتی شدن را آغاز کردند که به این ترتیب نخستین گام ها به سوی جهانی شدن اقتصاد برداشته شد.
پس از ظهور نفت در نیمه دوم قرن 19 به عنوان کالای مورد نیاز کشورهای در حال صنعتی شدن، بر مجموعه مبادلات تجاری جهانی افزوده شد و صنعت نفت که نقطه آغاز آن، کشورآمریکا بود، گام های بلندی پس از یک دوره کوتاه حتی پیش از پایان قرن نوزدهم برای بین المللی کردن خود برداشت.ولی پس ازآغاز قرن بیستم و رخ دادن تحولات عظیم، آن چنان مشکلاتی فراروی بین المللی شدن تجارت در سطح جهانی ایجاد شد که بسیاری از شرکت های بزرگی که زمینه های اولیه بین المللی شدن خود را فراهم کرده بودند، مجبور به ترک بازارهای بین المللی شدند و یا در رقابت با برخی از شرکت های دیگر به طور کامل ورشکسته و از صحنه رقابت های بین المللی به خارج رانده شدند و به همین دلیل، روند سریع رشد تفکر سرمایه داری با مشکلاتی روبه رو شد.29
جهانی شدن به ویژه در بعد اقتصادی آن به سرعت در حال تکامل است و این فرآیند موجب می شود تا بازاری که بدون محدودیت است، به یک نیروی مقاومت ناپذیر و خرد کننده جهانی تبدیل شود که مرزها را در می نوردد، قدرت دولت های ملی برای تنظیم اقتصاد وگرفتن مالیات را ضعیف می کند، شکاف طبقاتی میان کشورها و درون کشورها را افزایش می دهد، به محیط زیست صدمه می زند و اجازه نمی دهد که ملت ها سرنوشت اقتصادی خود را تعیین کنند و به یک اقتصاد جهانی منجر می شود.
ساختار بین المللی صنعت نفت نسبت به اواخر دهه 1970 و قبل از آن تغییرات زیادی را ازسر گذرانده است که مهم ترین آن، روند ادغام ها و تملک های گسترده است. ادغام ها و خریدهای سهام و در نتیجه کاهش هزینه، فرصت افزایش سود را به شرکت ها
داد. این شرکت ها از توسعه فناوری اطلاعات و کارآیی هزینه بهره مند شدند و این مسئله، فرصت فعالیت شرکت های بزرگ و تشریک اطلاعات مفید مدیریتی با هزینه ای کم را ایجادکرد. 
در نتیجه صنعت نفت جزء جدایی ناپذیر و پویایی از اقتصاد جهانی جدید محسوب می شود. می توان صنعت نفت را به عنوان صنعتی که از یک قرن گذشته جهانی شده معرفی کرد. با این حال کشورهای در حال توسعه، ملزم به ادغام در فرآیند جهانی شدن اقتصاد و پذیرش الزام های آن هستند. ادغام مؤثر در فرآیند جهانی شدن اقتصاد و توسعه اقتصادی دو روی یک سکه است. در این زمینه بهترین راه پیوند تدریجی، برنامه ریزی شده و سازنده است که به طور عینی در جذب بیشتر سرمایه گذاری های مستقیم خارجی و ارتقای منزلت در تجارت جهانی تبلور می یابد.30
3-4-قراردادهای نفتی و سرمایه گذاری در نفت ایران
3-4-1-پیشینه تاریخی قراردادهای خصوصی و امتیازات نفتی و سرمایه گذاری در نفت ایران
سابقه نفت در ایران به قرنها قبل از میلاد مسیح برمیگردد که مردم از

دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید