از سیتوپلاسم در محیط دارد. دیگری قطعه انتهای که فقط حاوی رشته محوری (Axial) می‌باشد.
بنابراین سر و گردن و تنه اسپروماتوزون تمام مشخصات اصلی سلولی را برای اجماع با سلول ماده دارا می‌باشد. و دم سلول که از نظر ساختمانی شبیه یک مژه لرزان می‌باشد جهت حرکت سلول به کار می‌رود.
در حرکت دم، عمل میکروتوبول‌ها و آنزیم ATPase و پروتئین داینئین دخالت دارد) رجحان محمد صادق ؛ 1384 بافت شناسی پایه یا بافت شناسی پزشکی ، چاپ سیزدهم ، انتشارات چهر )( گیلبرت اسکات؛ بهاروند حسین،1387 ،زیست شناسی تکوینی،چاپ اول ناشرخانه زیست شناسی).

سد خونی ـ بیضوی(Blood Testis Barier)
دیوار لوله منی‌ساز توسط غشا پایه معمولی واضح و ضخیمی محصور شده است. بلافاصله در خارج این غشا بافت همبندی وجود دارد که علاوه‌بر فیبروبلاست‌ها دارای یک طبقه سلول میوئید (میوفیبروبلاست) می‌باشد. این سلول‌ها غالباً به یکدیگر متصل بوده و گاهی فاصله دارند ولی اگر این غشا پایه کاملاً ضخیم شود باعث عقیمی مرد می‌شود. و چون موئینه‌ها در این ناحیه ختم می‌شوند مایع بافتی به خوبی می‌تواند با غشا یا به لوله منی‌ساز و سلول‌های سرتولی که با اتصالات محکم به یکدیگر متصلند ارتباط داشته باشند. اما از طرف داخل سلول‌های نطفه‌ای مستقیماً با غشا پایه لوله منی‌ساز در ارتباط نیستند و تماس مستقیم ندارند و مواد غذایی را از سلول سرتولی دریافت می‌کنند. لذا سلول سرتولی به منزله سد خونی ـ بیضه‌ای عمل نموده بین خون خارج از لوله منی‌ساز و سلول‌های نطفه‌ای داخل لوله مبادلات را برقرار می‌سازد.
در عین حال پروتئین‌های بیگانه که از راه خون آمده ممکن است با واکنش اتوایمون موجب عقیمی شوند را بازداشت می‌کند به همین دلیل به سلول سرتولی سلول پرستار هم می‌گویند.
سلول سرتولی به همراه سد خونی بیضه‌ای اعمالی انجام می‌دهند، از قبیل:
ـ پشتیبانی
ـ محافظت
ـ تغذیه اسپرم
ـ آزاد کردن و راندن اسپرم
ـ بیگانه‌خواری: جذب اجسام باقی مانده از سیتوپلاسم اسپرماتوزون توسط لیزوزوم سرتولی و ذرات خارجی یا باکتری‌های موجود در فضا.
ـ جلوگیری از واکنش اتوایمون.
ـ ترشح: ترشح مایع بیضه‌ای در جهت لوله‌های اسپرم بر که در حمل و نقل اسپرم در مجاری دخالت دارند.
ـ ترشح ABP : Androgen Binoling Protein با کنترل هورمون FSH , ABP ترشح می‌کنند که تستوسترون را تغلیظ نموده و با ترکیب با تستوسترون در انتقال اسپرم دخیلند.
ـ ساختن ترانسفرین بیضه‌ای: پروتئین آهن داری که توسط رسپتورهای قاعده‌ای سرتولی وارد سیتوپلاسم شده و آهن را برای رشد و تکامل اسپرم در اختیار قرار می‌دهد.
ـ میتوژن یا فاکتور رشد سمینی فروس تراوش می‌کند.
ـ سلول سرتولی میوز را تحریک و میتوز را مهار می کند.
ـ ساخت تستوسترون و استروژن
ـ ترشح Inhibin : در شرایط نرمال باعث مهار FSH در هیپوفیز می‌شود.
ـ ترشح LHRH : Like Peptid : روی ساختمان و عمل سلول‌های لایدیگ اثر مهاری دارد طوری که آسیب‌های موضعی لوله منی‌ساز باعث حذف این عامل مهاری می‌گردد. و سرانجام باعث هیپرتروفی سلول‌های لایدیگ مجاور می‌گردد.
(Nkuhn velten. R,w. Schermer (1984), Effect of stz – induced hyperglycaemia on androgen – binding protein in rat testis and epididymis .EMBO Journal or biomedical ethics ontology, 26: 300 – 303).

سلول‌های بینابینی یا لایدیگ
در حد فاصل بین لوله‌های منی‌ساز بافت همبند بسیار ظریفی که لوله‌ها را پشتیبانی کرده حاوی عروق موئینه و اعصاب و تعدادی سلول می‌باشد. این سلول‌ها عبارتند از:
فیبروبلاست، سلول‌های متمایز نشده مزانشیمی، ماست سل، ماکروفاژ، سلول میوئید. اما مهم‌ترین سلول که در این بافت بینابینی وجود دارد سلول‌های لایدیگ می‌باشند که به صورت توده‌ای کنار هم قرار گرفته‌اند. این سلول‌ها چند سطحی یا بیضی شکل و در انسان گاهی دوکی شکل و منفرد بوده هسته مدور تیره‌ای دارد که ممکن است یک یا دو هستک آن مشخص باشد. سیتوپلاسم اسیدوفیل سلول‌های لایدیگ محتوی ذرات لیپید و رنگدانه لیپوفوشین، و بلورهای آلبومینوئیدی می‌باشد.
این بلورها که ویژه بیضه انسان است و با افزایش سن افزوده می‌شود به طول 20 میکرون و Crystol of Reinke نامیده می‌شوند.
سلول‌های مزانشیمی متمایز نشده می‌توانند در پاسخ به تحریک هورمون‌های گنادوتروپیک رشد نموده مبدل به سلول لایدیگ شوند.
سلول‌های بینابینی مسئول تراوش هورمون داخلی بیضه به نام آندروژن یا تستوسترون می‌باشند.
سلول‌های لایدیگ علاوه‌بر تستوسترون، استروژن، پروستاگلاندین‌ها، آنژیوتانسین II ، بتااندروفرین که هر کدام تنظیم کننده LH در هیپوفیز بوده و اثر مهاری در سلول سرتولی دارند را ترشح می‌کند ( گیلبرت اسکات؛ بهاروند حسین،1387 ،زیست شناسی تکوینی،چاپ اول ناشرخانه زیست شناسی ).

مجاری ناقل اسپرم
ـ لوله راست: در رأس هر یک از هرم‌های بیضه از مجموع لوله‌های منی‌ساز یک لوله راست به قطرM 25 تشکیل می‌شود. این لوله‌ اپی‌تلیوم ساده‌ای دارد که مرکب از یک لایه سلول سرتولی می‌باشد
ـ شبکه‌ها درهم یا شبکه بیضه(Retetestis) :
در ضخامت میان پرده بیضه شبکه درهم و نامنظمی از لوله‌های نازک وجود دارد که لوله‌های راست به آن ریخته می‌شود، لوله‌های این شبکه اپی‌تلیوم ساده مکعبی منشوری دارند که بعضی از سلول‌های آن ممکن است یک مژه داشته باشند. پشتیبان غشا پایه لوله‌های شبکه بیضه بافت همبند رشته داری است که میان پرده بیضه را تشکیل می‌دهد.
ـ مجاری وابران: 10 تا 15 لوله چین‌دار حداکثر به طول 10 سانتی‌متر و پهنای mm 4% شبکه بیضه را به سر اپیدیدیم متصل می‌کند. هر یک از این لوله‌ها مجرای وابران نام دارند. اپی‌تلیوم آن در فرو رفتگی‌ها مکعبی و در برجستگی‌ها منشوری است.
عمل مجرای وابران این است که اولاً در بلوغ و رشد اسپرم کمک می‌نماید و ثانیاً مقداری از ماده مترشحه از بیضه که برای راندن اسپرم به کار رفته جذب می‌کند.
ـ مجرای اپیدیدیم: لوله‌ای است 6 متری که روی خود چین خورده، در کنار خلفی بیضه توده برجسته‌ای ایجاد کرده است. سر اپیدیدیم مجرای وابران را دریافت می‌کند.
پوشش این مجرا از جنس مطبق کاذب است. و دارای دو نوع سلول Basal و Parancipal یا پایه‌ای و اصلی می‌باشد. سلول‌های پایه دارای رنگدانه و قطرات چربی و دانه‌های تراوشی هستند و سلول‌های اصلی آن میکروویلی‌های به نام مژه‌های ثابت یا استرئوسیل دارند که نسبت به مژه چند چیز کم دارد. یکی میکروتوبول و دیگری اجسام پایه و گاهی لنفوسیت‌های داخل اپی‌تلیال سلول‌های گروه سوم به نام سلول‌های حلقه‌ای را تشکیل می‌دهند. مخزن اسپرم بوده و از سلول‌های اصلی مقداری مواد غذایی برای اسپرم تهیه می‌شود.
مدت توقف اسپرم در اپی‌دیدیم 1 تا 3 هفته است. در این زمان تغییراتی از لحاظ شکل، اندازه، حرکت و حساسیت به گرما و بلوغ در اسپرم صورت می‌گیرد. و سرانجام متحرک و بارور می‌شود.
اعمال دیگر اپی‌دیدیم: اجسام باقی‌مانده بیگانه خواری می‌شوند ـ با کنترل هورمون‌ها مقداری از مایع بیضه‌ای توسط سد خونی ـ اپی‌دیدیمی جذب می‌شود. ماده‌ای به نام Immobilin که دستور توقف و گوش به زنگ بودن اسپرم‌ها برای خروج را می‌دهد و ماده‌ای به نام Motility.Foctor.Forward که اسپرم‌ها را فقط به سمت جلو هدایت می‌کند ولاغیر.
ـ مجرای ناقل: لوله‌ای که در امتداد اپی‌دیدیم قرار گرفته دیواره‌ی ضخیم و فضای تنگی دارد اپی‌تلیوم مطبق کاذب که دارای مژه‌های ثابت می‌باشند و در عقب غشا پایه‌ اپی‌تلیوم کمی بافت همبند آستر مخاط و سپس سه طبقه عضله صاف طولی ـ حلقوی ـ طولی دیده می‌شود و فضای درونی مجرا به علت چین‌های طولی ستاره‌ای شکل می‌باشد. مجرای ناقل در انتها فضای وسیعی به نام آمپول ایجاد می‌کند. و سپس دو شاخه می‌شود یکی به کیسه منی و دیگری به مجرای انزالی می‌رود.
ـ مجرای انزالی
مجرایی کوتاه و باریک که از پروستات گذشته به پیشاب‌راه پروستاتی منتهی می‌گردد. دارای اپی‌تلیوم مطبق کاذب ترشحی است و به هنگام انزال مایع منی را به پیش آبراه مرد هدایت می‌کند و سپس به خارج برده می شود و لذا از این به بعد مجرای انتقال منی با مجرای ادرار یکی است.
ـ آلت تناسلی مرد: از خارج به وسیله پوست نازکی با غدد عرق، احاطه شده است. فقط در ریشه آلت مودار است و در عمق پوست بافت هیپودرم چربی کم و عضله صاف زیاد دارد در رأس آلت حشفه یا Glans Penis قرار دارد که از پوست استوانه‌ای شکلی به نام پره پوس احاطه شده است که هنگام ختنه برداشته می‌شود. پره پوس مو ندارد. غده عرق آن بسیار کم و غده چربی آن تغییر شکل داده به نام تیسون خوانده می‌شود. از این غدد ماده پنیری شکل بوداری به نام Smegma تراوش می‌گردد. در افرادی که ختنه نمی‌شوند میزان سرطان‌زایی به وسیله این ماده قابل توجه است. در داخل پوست آلت سه جسم استوانه‌ای شکل با خاصیت نعوذی وجود دارد که یک زوج آن را اجسام غاری گویند و یک عدد دیگر که در پایین یا عقب قرار گرفته جسم اسفنجی نامیده می‌شود. و این سه جسم را بافت همبند فیبروبلاستیک به نام سفید پرده احاطه می‌کند(نیک روش م،جلالی م،محمدی ش،1388 اثر عصاره پیاز خام بر بافت بیضه موش فصل نامه باروری و ناباروری ش 4 ) (رجحان محمد صادق ؛ 1384 بافت شناسی پایه یا بافت شناسی پزشکی ، چاپ سیزدهم ، انتشارات چهر).
غدد ضمیمه دستگاه تناسلی نر
در دستگاه تناسلی مرد چند غده به طور فرعی با غده بیضه همکاری دارند این غدد عبارتند از: کیسه منی، غده پروستات و غدد کوپر
کیسه منی:
مجرای ناقل هر طرف به کیسه منی باز می‌شود. 5 سانتی‌متر طول و 5/1 سانتی‌متر عرض دارد و در حقیقت لوله درازی است به طول 15 سانتی‌متر که روی هم چین خورده، فضای درونی آن نیز نامنظم و چین خورده و بر اثر تقاطع چین‌ها داخل کیسه منظره لانه زنبوری دارد و پوشش کیسه کمی متفاوت است. ولی معمولاً به طور مطبق کاذب است. ارتفاع و فعالیت سلول‌های پوششی کیسه منی به میزان تستوسترون بستگی دارد زیرا با فقدان این هورمون اپی‌تلیوم کیسه آتروفی می‌شود و با تزریق تستوسترون سلول‌ها به حالت نرمال برگشت پیدا می‌کنند.
از سلول‌های پوششی جدار کیسه منی مایع ژلاتینی، موکوئید کمی قلیایی و متمایل به زرد تراوش می‌شود. این مایع سرشار از ویتامین C ، فیبرونکتین، فروکتوز، ترانسفرین، پروستاگلندین، لاکتوفرین (مسئول ایمنی و باکتریواستاتیک اسپرم)، سمنوگلین با خاصیت چسبندگی و منعقد کنندگی اسپرم در ابتدای ریختن به واژن زن تا سپس توسط Activitors آب گونه و مایع شود.
فروکتوز قند ویژه مایع منی است که برای تحریک و انرژی اسپرم لازم است و پروستاگلندین‌ها پس از مقاربت ممکن است انقباضات رحم را تغییر دهند) رجحان محمد صادق ؛ 1384 بافت شناسی پایه یا بافت شناسی پزشکی ، چاپ سیزدهم ، انتشارات چهر ).
غده‌ی پروستات
در گردن مثانه همین که پیشآبراه خارج می‌شود اطراف آن را غده پروستات احاطه می‌کند. 3 سانتی‌متر قطر دارد و از 30 تا 50 غده لوله‌ای حبابی ترکیب یافته است که به صورت 5 قطعه مجتمع شده‌اند. این غده دارای 15 تا 30 مجرا می‌باشند که در جایی به نام رحم مرد یا انبان پروستاتی به داخل پیشابراه پروستاتی تخلیه می‌گردد.
غدد پروستات به سه دسته تقسیم می‌شوند. غدد مخاطی، غدد زیر مخاطی و غدد اصلی در سنین بالا چاقی غدد مخاطی و زیر مخاطی باعث انسداد مجاری ادراری و در سنین بالا سرطان پروستات در غدد اصلی پروستات ایجاد می‌گردد.
کپسول

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مقاله رایگان درباره ضمن خدمت، آموزش ضمن خدمت، عصر اطلاعات
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید