ن دانه هایی که شکسته نباشند و پوست آنها کنده شده باشد، در تهیه ی این فرآورده ها استفاده می کنند (خدابنده، 1379).
معیارهای کیفیت در تغذیه انسان و دام عواملی مثل انرژی متابولیکی- پروتئین خام قابل هضم و میزان فیبرخام و مواد معدنی می باشد در جدول شماره 1-3 مواد موجود در دانه جو در مقایسه با دو گیاه دیگر یعنی گندم و یولاف که نقش مهمی در تغذیه انسان و دام دارند نشان داده شده است.

جدول 1-3- مقایسه مواد موجود در دانه جو، یولاف و گندم
ترکیب دانه (گرم بر کیلوگرم)
جو
یولاف
گندم
کربوهیدرات
781
698
786
پروتئین خام
118
52
105
فیبرخام
53
121
35
چربی
18
52
26
ماده معدنی
31
29
18

1-11- سالیسیلیک اسید
سالیسیلیک اسید (SA) یا اورتو هیدروکسی بنزوئیک اسید و ترکیبات مربوطه به یک گروهی از ترکیبات فنلی تعلق دارند (ال تایب9، 2005). سالیسیلیک اسید بوسیله سلول های ریشه تولید می شود و نقش محوری در تنظیم فرایند های فیزیولوژیکی مختلف مثل رشد، تکامل گیاه، جذب یون، فتوسنتز و جوانه زنی ایفا می کند. یکی از مشتقات سالیسیلیک اسید، استیل سالیسیلیک اسید می باشد که پس از جذب سریعا به سالیسیلیک اسید تبدیل می شود (ال تایب، 2005 ؛ پوپووا و همکاران10، 1997 ؛ راسکین11، 1992) میکروارگانیسمهای مختلف، سالیسیلیک اسید را از مسیر کوریزومیک اسید که یک حد وسط مهم مسیر شیکیمیک اسید است، سنتز و به بیرون ترشح می کنند. مقدار زیادی از سالیسیک اسید در نمونه های خاک برداشته شده از ریزوسفر ذرت و لوبیا گزارش شده است (ال تایب،2005). بالک و هارپر در سال 1981 در تحقیقی روی بافتهای ریشه یولاف گزارش کردند که میزان مهار کنندگی سالیسیلیک اسید به غلظت آن و pH وابسته است. زیرا جذب سالیسیلیک اسید تحت تأثیر pH است و خاصیت مهارکنندگی سالیسیلیک اسید افزایش می یابد. سالیسیلیک اسید تولید شده توسط گیاهان اثر آللوپاتیک روی گیاهان اعمال می کند. همچنین سالیسیلیک اسید اثر مهارکنندگی روی بیوسنتز اتیلن دارد که این اثر نیز به pH محیط عمل وابسته است (ال تایب،2005 و راسکین، 1992). عواملی مثل (کنترل ژنی، اندازه دانه، پوست دانه، زیست پذیری، کشت و کار عمیق، رطوبت خاک، غلظت اکسیژن و دما)، جوانه زنی و ظهور گیاهچه را تحت تأثیر قرار می دهند (راجاسکاران و همکاران12،2002). همچنین درجه حرارت پائین خاک، رطوبت پائین و پوسته از عواملی هستند که جوانه زنی، ظهور و توان گیاهچه ها را کاهش می دهند (راجاسکاران و همکاران،2002). انهلیگ (1989) و سنارانتا (2000) بیان کردند که سالیسیلیک اسید یک مولکول علامتی مهم برای میانجیگری پاسخهای گیاهان در برابر تنشهای محیطی است، سالیسیلیک اسید در جوانه زنی نقش دارد و سپس راجاسکاران (2002) و شکیرووا13 (2003) نشان دادند که کاربرد خارجی سالیسیلیک اسید باعث تحریک جوانه زنی می شود و بالاخره ، ال تایب (2005) به اثر تحریک کنندگی سالیسیلیک اسید بر جوانه زنی بذر جو پی برد (ال تایب،2005). در مقایسه ای که بر تیپ وحشی و جهش یافته (Arabidopsis) انجام گرفت، سالیسیلیک اسید را بعنوان بر طرف کننده آسیبهای اکسیداتیو در طی جوانه زنی بذر معرفی کردند (متوالی14 و همکاران،2003).

1-12- تنش
تنش یا استرس، واژه ای است که اولین بار توسط دانشمندان علوم بیولوژیک در مورد موجودات زنده بکار برده شد. بعدها این واژه از علم فیزیک گرفته شد و آن را به عنوان هر عاملی که امکان بالقوه موارد آوردن صدمه به موجودات زنده را دارد تعریف نمودند. تنش نتیج? روند غیرعادی فرآیندهای فیزیولوژیکی است که از تأثیر یک یا ترکیبی از عوامل تربیتی و محیطی حاصل می شود. همان طوری که در تعریف آمده تنش دارای توان آسیب رسانی می باشد که به صورت سیستم یک متابولیسم غیرعادی اتفاق می افتد و ممکن است به صورت افت رشد، مرگ گیاه و یا مرگ بخشی از گیاه بروز کند (حکمت شعار، 1372).

1-13- تنش خشکی
واژه خشکی یک اصطلاح هواشناسی بوده و بیانگر مواردی است که در آن مقدار بارندگی کمتر از مقدار تبخیر و تعرق بالقوه شود. چون کمبود باران باعث تنش کمبود خواهد شد. لذا واژه تنش خشکی برای مواردی که تنش در اثر عدم وقوع بارندگی مفید ایجاد شده است بکار می رود و بعبارت دیگر، در این حالت تنش کمبود آب به طور طبیعی مدنظر است. اگر گیاه به طور مصنوعی تحت شرایط تنش رطوبتی قرار گیرد در این صورت واژه تنش کمبود آب بکار برده می شود. چنانچه در اثر خشکی هوا رطوبت داخلی گیاه به کمتر از 50% مقدار عادی خود برسد، در این صورت گیاه دچار آبکشیدگی شده و چنانچه رطوبت داخلی گیاه کمتر از مقدار عادی، ولی بالاتر از 50% باشد به آن پسابیدگی گویند. (سرمدینا، 1374). در کشور ما نیز بجز سواحل دریای خزر و قسمتهای کوچکی از شمال غربی بقیه مناطق تماماً بجز نقاط خشک و نیمه خشک محسوب می گردند و این در حالی است که مناطق خشک کشورمان نسبت به مناطق نیمه خشک آن از وسعت بیشتری برخوردار است (اهدایی، 1372).تنش خشکی مهمترین عامل در تغییرات شیمیایی و فیزیولوژیکی و تغییرات سلولی در گیاهان می باشد (وانگ15 و همکاران، 2003).اولین پاسخ بیولوژیکی که گیاهان در مقابل تنش خشکی از خود نشان می دهند، کاهش رشد است. اگر طول دوره تنش خشکی طولانی باشد گیاهان بلافاصله رشد قسمت های بالایی را کاهش داده و در عوض ریشه ها طویل تر می شود و رشد بیشتری می کنند تا آب بیشتری را از اعماق جذب کنند (ین16 و همکاران، 2005).
از نظر تکامل، تحمل به خشکی به عنوان توان زنده ماندن یک گونه از نسلی به نسل دیگر در شرایط آب قابل دسترسی محدود تعریف می شود. ولی در مفهوم کشاورزان تحمل به خشکی شامل توان تولید اقتصادی یک محصول در شرایط آب قابل دسترس محدود می باشد (مرجانی و همکاران، 1383). تنش خشکی در گیاهان باعث تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و متابولیکی می گردد. به طور کلی گیاهچه های جوان به خشکی حساترند و تفاوت ژنتیکی در مقابله با خشکی ممکن است در گیاهچه آشکار شود و همین امرممکن است فرصت مفیدی برای به گزینی و انتخاب باشد (حیدری همکاران،1386).
خشکی برجنبه های رشد، اندامهای هوایی و کاهش تولید ماده خشک تأثیرگذاراست از آنجایی که رشد و نمو گیاهان از جوانه زنی شروع می شود و برای ادامه حیات باید آن بذر جوانه بزند تا بتواند خود را با شرایط محیطی وفق دهد و در خاک مستقر گردد و با توجه به این که ازحساسترین مرحله زندگی یک گیاه، مرحله جوانه زنی و گیاهچه است، با موفقیت گذراندن این دوره نقش مهمی را در مراحل دیگر استقرار گیاه خواهد داشت. طبق تعریف، جوانه زنی شامل یک سری اتفاقاتی است که در نتیجه آن جنین از حالت سکون به حالت متابولیسمی فعال و سازنده تغییر شکل می دهد. از نظر فیزیولوژیکی، جوانه زنی فرآیندی است که با جذب آب توسط بذر خشک شروع شده و با ظهور ریشه از درون پوشش بذر خاتمه می یابد. آب عامل فعال شده ای است که باعث شروع جوانه زنی می گردد (زهتابیان و جوادی، 1382). سرعت جوانه زنی و استقرار گیاهچه در شرایط تنش نقش مهمی را در رشد گیاه ایفا می کند. سرعت جوانه زنی یکی از شاخص های ازریابی تحمل به خشکی است، به طوری که ارقام دارای جوانه زنی بیشتر در شرایط تنش از شانس بیشتری برای سبز شدن برخوردارند، رطوبت از مهمترین عوامل مؤثر بر جوانه زنی محسوب می شود (مرجانی و همکاران، 1385).
تنش خشکی زمانی در گیاه حادث می شود که میزان آب دریافتی گیاه کمتر از تلفات آن باشد. این امر ممکن است به علت اتلاف بیش از حد آب یا کاهش جذب و یا وجود هر دو مورد باشد (کوچکی و علیزاده، 1374).
کاهش پتانسیل اسمزی و پتانسیل کل آب همراه با از بین رفتن آماس، بسته شدن روزنه ها و کاهش رشد از علائم مخصوص تنش آب است. در صورتی که شدت تنش آب زیاد باشد موجب کاهش شدید فتوسنتز و مختل شدن فرآیندهای فیزیولوژیکی، توقف رشد و سرانجام خشک شدن و مرگ گیاه می گردد. (علیزاده، 1369 ؛ سینگ17 و پاتل18، 1996). اگر چه همراه با خشکی تنش آب نیز وجود دارد ولی ممکن است در غیاب خشکی نیز این تنش حادث گردد و آن در حالتی است که تعرق گیاه زیاد باشد. ولی به علت پایین بودن درجه حرارت خاک، با وجود محلول نمک در خاک و یا عدم تهویه کافی در محیط ریشه جذب آب کاهش می یابد (کوچکی و علیزاده، 1374).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد درباره گروه کنترل، بزرگسالان

1-14- مکانیزم های مقاومت به خشکی در گیاهان زراعی
مقاومت به خشکی یک واژه عمومی می باشد که در برگیرنده دامنه ای از مکانیسم های مختلف است و به وسیله آنها، گیاهان می توانند شرایط خشکی را تحمل کنند. اکثر اصلاح گران نباتات، از 5 اصطلاح زیر برای بررسی مقاومت به خشکی استفاده می نمایند (گوپتا19 و تول20، 1986).

1-14-1- مقاومت به خشکی
توانایی یک گیاه برای زندگی، رشد و عملکرد رضایت بخش، زمانی که در معرض دوره های تنش خشکی قرار گیرد.

1-14-2- فرار از خشکی:
ساده ترین راه سازگاری گیاه به شرایط خشکی، فرار از خشکی است (سرمدنیا و کوچکی، 1371). فرار از خشکی به توانایی گیاه برای رسیدن و کامل کردن دوره رشد خود قبل از اینکه تنش خشکی به عنوان یک عامل محدود کننده مهم بروز نماید، اطلاق می شود. در این سویه از تطابق پذیری به گیاه دوران نمو و رشد خود را سریع تر انجام می دهد تا به دوران بحران سم آبی گرفته نشود. در طبیعت فرار از خشکی به وسیله نمو متولوژیکی سریع بعد از باران و توسعه فاز زایشی در شرایطی که رطوبت مطلوب است اتفاق می افتد (تورنر21، 1986).
در استراتژی فرار، دانه ها به سرعت بعد از بارندگی جوانه زده، رشد و نمو کرده و به گل می روند قبل از آنکه تهیه آب محدود شود، تولید دانه می نمایند، گیاهانی که دارای مکانیسم فرار از خشکی هستند، دارای هیچگونه راهکاری جهت غلبه بر تنش خشکی نبوده و متحمل به خشکی نیستند. وجود مواد بازدارنده جوانه زنی دراین گیاهان به عنوان یک دستگاه باران سنج داخلی عمل نموده که پس از آنکه نزورات آسمانی به مقدار کافی جهت شسته شدن این مواد باریده به بذور اجازه جوانه زدن را می دهد (سرمدنیا و کوچکی، 1371).

1-14-2- اجتناب از خشکی
اجتناب از خشکی عبارت از قابلیت گیاه از نظر نگهداری بیلان مناسب آب و آماس، حتی در شرایط بروز تنش است. بنابراین گیاه بدین وسیله از تنش و عواقب آن اجتناب می ورزد. اجتناب از تنش عمدتاً به واسطه خصوصیات مورفولوژیکی و آناتومیکی گیاه می باشد این خصوصیت به نوبه خود نتیجه فرآیندهای فیزیولوژیکی است که در اثر تنش خشکی بوجود آمده اند (لویت، 1980).

1-14-3- تحمل به خشکی
هنگامی که گیاه واقعاً در معرض پتانسیل آب کم قرار گیرد، می تواند از طریق تخفیف تنش های واقعی که توسط کمبود آب ایجاد شده یا تحمل زیاد این تنش ها، خشکی را تحمل نماید (بلوم22، 1989).

1-14-4- التیام یا بهبود پس از خشکی
مطالعات چندانی برای درک طبیعت و فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاه برای التیام پس از رفع تنش شدید صورت نگرفته است. آرودیو23 (1989) وجود ریشه های سطحی و کم عمق را یکی از مکانیسم های الیتام می دانند به طوری که در شرایط نزول بارندگی، پس از تنش خشکی موقت، این ریشه ها موجب جذب سریع آب شده و به التیام گیاه کمک می کند.
ضمناً وی معتقد است که حساسیت فوق العاده برخی از بافتهای گیاهی سبب می شود که به محض اینکه کمبود آب اتفاق می افتد این بافتها عکس العمل نشان داده و وارد یک مرحله نهفته و خواب گشته و بلافاصله پس از اینکه مجدداً آب در دسترس

دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید